| Hanna
M. Pappius
Wśród
ponad czterystu rycin znajdujących się w zbiorach BP, na specjalną uwagę
zasługuje kolekcja grafiki polskiej pochodząca z okresu międzywojennego.
Gromadzona przez kilkadziesiąt lat z darów hojnych sympatyków Biblioteki,
stanowi zwartą całość, zawierającą najbardziej znane nazwiska artystów
grafików z tego okresu.
Kolekcja
ta składa się z stu siedemnastu prac autorstwa czterdziestu artystów. Znajdują
się w niej dzieła wykonane w różnych technikach, z przewagą drzeworytów.
Ważne miejsce zajmują drzeworyty Władysława Skoczylasa, któremu przypisuje
się stworzenie z drzeworytu naprawdę samodzielnej dziedziny sztuki polskiej.
Odwołując się w swej genezie do sztuki ludowej, drzeworyty Skoczylasa zainspirowały
powstanie niezwykle silnego środowiska polskich grafików, rekrutujących
się głównie z przyjaciół i studentów artysty. Twórcy ci, skupieni
w założonym z inicjatywy Skoczylasa w roku 1925 Stowarzyszeniu Artystów
Grafików "Ryt", dominowali przez długie lata polską grafikę, doprowadzając
technikę drzeworytu do wyjątkowej perfekcji i artystycznego mistrzostwa.
W szeregach "Rytu" znaleźli się tacy artyści jak Edmund Bartłomiejczyk,
Stanisław Ostoja-Chrostowski, Wiktoria Goryńska, Maria Różycka-Gabryel,
Konstanty Maria Sopoćko, oraz Stefan Mrożewski. Ten ostatni w ciągu swego
długiego życia zdobył sławę i uznanie nie tylko w Polsce, ale i poza jej
granicami. Warto wspomnieć, że wszyscy artyści międzywojenni reprezentowani
w kolekcji BP są dość szczegółowo opisani w niedawno wydanej w Polsce książce
p.t. Pięć Wieków Grafiki Polskiej Katalog wystawy dr Ireny Jakimowicz.
Na
niewątpliwe wyróżnienie zasługuje fakt posiadania przez Bibliotekę dwóch
prac Aleksandra Raka (Dzwonnik i Gra w karty) niezwykle cennych,
gdyż pierwsza z nich uważana była dotąd za zaginioną, a druga nie jest
dotąd odnotowana w literaturze.
Powyższy
zbiór reprezentuje doskonały materiał dla historyka sztuki badającego dzieje
grafiki polskiej w tym znaczącym dla niej okresie.
Pomysł
opracowania graficznych zbiorów Biblioteki Polskiej powstał dawno, ale
projekt tego rodzaju wymaga wyspecjalizowanego personelu, oraz poważnych
funduszy. Przygotowawcza faza pracy mogła być zrealizowana gdy w roku 1992
pani Joanna Rembosz ofiarowała swoje usługi Bibliotece jako wolontariuszka.
Z wykształcenia historyk sztuki, uporządkowała ona i zabezpieczyła
wszystkie grafiki, oraz sfotografowała je i w dużej mierze zidentyfikowała.
Powstała wiec dokumentacja, która dawał obraz ogólny kolekcji.
Podczas
obchodów 50-cio lecia Instytutu gościliśmy ówczesnego dyrektora Biblioteki
Narodowej w Warszawie, prof. Adama Manikowskiego. Ustalone zostało wtedy,
że w miarę możności nasze dwie instytucje będą z sobą współpracowały. Okazja
do takiej współpracy wyłoniła się krótko potem. W 1995 odwiedził Bibliotekę
prof. Andrzej Rottermund, dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie.
Obejrzawszy zbiór rycin w posiadaniu BP, to on właśnie zwrócił uwagę na
specjalną wartość międzywojennej części tej kolekcji. Na podstawie oficjalnego
poparcia przez prof. Rottermunda, Biblioteka Narodowa zgodziła się opracować
wstępny katalog kolekcji montrealskiej. Praca została zlecona pani Agacie
Pietrzak z Dzialu Zbiorów Specjalnych BN, która na podstawie fotografii
wykonanych przez pania Joanne Rembosz i w oparciu o literaturę jej
dostępną, miedzy czerwcem 1996 a marcem 1997, wykonała zadanie.
W
międzyczasie prof. Hanna Pappius miała okazję przeprowadzić bardzo ogólne
rozmowy w biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Zachowania Polskiego
Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie
Kultury i Sztuki, prof. Tadeusza Polaka, o możliwości wsparcia różnych
projektów Biblioteki. W listopadzie 1996, jako dyrektor biblioteki,
otrzymała ona prośbę od prof. Tadeusza Polaka o nadesłanie
propozycji finansowych, dotyczących ewentualnej pomocy Biura Pełnomocnika
w zakresie planowanych działań Biblioteki. Złożone zostalo podanie o subwencję
na wydanie książki pt. Grafika polska - Estampes polonais - Polish
Prints, 1918-1939 w zbiorach Biblioteki Polskiej w Montrealu. W listopadzie
1997 Konsul RP w Montrealu dr Dobromir Dziewulak wręczył Bibliotece
czek na Can.$ 9.500 (25,000 zł.) na ten cel.
Nad
całością pracy badawczo-redakcyjno-wydawniczej tego poważnego przedsięwzięcia
czuwa Komitet Wydawniczy pod przewodnictwem prof. Hanny M. Pappius,
obecnie w skladzie: Regina Czapiewska, Alfred Hałasa, Zofia Kirste,
Andrzej H. Mrożewski i Stefan Władysiuk. Redaktorem naczelnym został
mianowany prof. Paweł Wyczyński. Graficzne opracowanie oraz wykonanie druku
książki powierzono montrealskiemu wydawnictwu Carte Blanche. Przewidywane
jest przygotowanie na wysokim naukowym i estetycznym poziomie trzyjęzycznej,
polsko-francusko-angielskiej, książki prezentującej polską sztukę graficzną
społeczeństwu kanadyjskiemu. Zawierać ona będzie ogólny artykuł o ważności
okresu międzywojennego dla grafiki polskiej napisany przez eksperta w tej
dziedzinie z kraju ( dr Krzysztof Krużel, kierownik Gabinetu Rycin Biblioteki
Polskiej Akademii Nauk w Krakowie), biogramy artystów których prace są
w kolekcji, oraz opisy i reprodukcje stu siedemnastu rycin. Komitet Wydawniczy
opracowuje zebrane materialy, oraz wszczał energiczną akcję składania podań
do rządów federalnego i prowincjonalnego, oraz polskich fundacji,
o dodatkowe fundusze, które będą niezbędne do wydania książki na odpowiednim
poziomie. (...)
Prof.
Hanna M. Pappius jest vice-prezesem Instytutu, oraz dyrektorem Biblioteki
Polskiej |